4.43 Bạn có được phép dùng vũ lực để tự vệ không?
Thiên Chúa tạo dựng mỗi người với sự quan tâm và quan phòng tuyệt vời. Mỗi người đều được Thiên Chúa tạo dựng nên giống hình ảnh Ngài (xem St 1, 26). Thân xác chúng ta không phải của riêng chúng ta, nhưng là của Thiên Chúa (xem 1Cr 6, 19). Do đó, quyền được sống là một quyền căn bản, và giết người là tội trọng.
# Chớ giết người
Điều răn thứ năm thường được dịch là “Chớ giết người” (xem Xh 20, 13), nhưng theo tiếng Do Thái, từ ratsach nghĩa đen là “tội giết người một cách cố ý”. Hai nghĩa này hoàn toàn khác nhau. Cố ý giết người – giết những người vô tội một cách có chủ đích – luôn là sai.
Nhưng giết người để tự vệ thì không phải là cố ý giết người, thậm chí dù điều kinh khủng là án mạng đã xảy ra. Do đó, trong tình trạng khẩn cấp, sử dụng sức mạnh làm chết người có thể được chọn như là phương sách cuối cùng.
# Tự vệ là một chọn lựa
Bởi vì sự sống là vô giá, nên chúng ta có quyền tự bảo vệ bản thân chống lại những kẻ tấn công mình: “ai bảo vệ mạng sống mình, thì không mắc tội giết người, mặc dầu có phải giáng một ngọn đòn chí tử vào kẻ tấn công” (GLHTCG 2264). Nhưng bạo lực phải được sử dụng cân xứng.
Chẳng hạn, dùng gậy đánh chết một tên trộm khi hắn đột nhập vào nhà bạn nhưng không dùng bạo lực để đe doạ bạn là một sự đáp trả không cân xứng (xem Xh 22, 2). Nhưng nếu bị tấn công, chúng ta có thể tự vệ. Hãy nghĩ về Đavít, người đã tự bảo vệ mình khỏi Gôliath (xem 1Sm 17, 40-50). Trước khi bị bắt, Đức Giêsu đã yêu cầu các môn đệ mua một thanh gươm, để họ có thể bảo vệ chính mình (xem Lc 22, 36).
Tuy vậy, Đức Giêsu đã không tự vệ nhưng đã hy sinh mạng sống mình cho người khác, cho chúng ta, và thậm chí cho những kẻ bắt bớ Ngài. Đức Giêsu vẫn có thể kháng cự khi quân lính đến bắt Ngài ở vườn Cây Dầu. Các Tông đồ của Ngài chắc hẳn đã chuẩn bị sẵn sàng để chiến đấu cho Thầy của mình. Phêrô thậm chí đã chém đứt tai một trong số những kẻ bắt bớ Đức Giêsu (xem Ga 18, 10).
Nhưng Đức Giêsu không muốn bạo lực xảy ra, và Ngài đã chữa lành tai của tên đầy tớ (xem Lc 22, 51). Vì thế, Đức Giêsu đã làm đúng như những gì Ngài đã nói với các Tông đồ: “Còn Thầy, Thầy bảo anh em: đừng chống cự người ác, trái lại, nếu bị ai vả má bên phải, thì hãy giơ cả má bên trái ra nữa” (Mt 5, 39). Như Đức Giêsu, chúng ta cũng có thể lựa chọn đáp trả lại bạo lực bằng tình yêu và tự hiến.
# Bảo vệ người khác là một bổn phận
Mặc dù ta có quyền bảo vệ mạng sống mình, nhưng ta vẫn có thể quyết định noi theo gương Đức Giêsu hy sinh mạng sống mình để cứu người khác (xem 4.41). Tuy vậy, không được ra quyết định này cho một người khác. Trái lại, mỗi Kitô hữu đều có bổn phận bảo vệ những người đang bị đe dọa (xem Tv 82, 4; Cn 24, 11).
Điều này bao gồm cả trách nhiệm phải cảnh báo những ai đang gặp nguy hiểm: nếu làm ngơ trước tình huống đó, bạn sẽ phạm tội trọng (xem Ed 33, 6). Những người yếu thế và những người không thể tự đứng lên bảo vệ chính mình thì có đặc quyền được bảo vệ. Bổn phận bảo hộ người khác càng rõ ràng hơn khi bạn có trách nhiệm trực tiếp với họ. Chẳng hạn, một người cha trong gia đình có trách nhiệm chiến đấu để bảo vệ các thành viên trong gia đình mình khi có kẻ dám xâm phạm.
Tuy vậy, sức lực của người cha cũng có hạn. Đôi khi, kẻ tấn công cũng có thể giết luôn cả ông. Đó là lý do các cảnh sát và binh lính được trang bị khí giới. Họ có trách nhiệm đạo đức phải dùng sức mạnh để bảo vệ cộng đồng. Ở một số quốc gia, công dân có quyền mang theo vũ khí để có thể tự vệ.
Thậm chí ở Mĩ, quyền này còn được quy định trong Hiến Pháp. Nhưng tốt hơn quyền này nên được nhà cầm quyền và các đội đặc nhiệm thỉnh thoảng kiểm tra. Phải nhận thức rằng sở hữu một khẩu súng hay bất kỳ vũ khí nào trong tay đi đôi với trách nhiệm rất lớn. Tàng trữ hay sử dụng chúng một cách bất cẩn là một tội trọng. Chúng ta chỉ có quyền sử dụng vũ khí để giết hại kẻ tấn công mình khi không còn sự lựa chọn nào khác.
Đọc thêm:
– Chớ giết người’: GLHTCG 2258-2262, 2318-2320; TYGLHTCG 466; YOUCAT 378.
– Giết người: GLHTCG 2268-2269; TYGLHTCG 470; YOUCAT 379.
– Tự vệ: GLHTCG 2263-2265, 2321; TYGLHTCG 467; YOUCAT 380
