2.45 Hội Thánh đáp ứng với sự phát triển của thế kỷ XIX như thế nào?

Năm 1870, Rôma đã được sáp nhập vào Vương quốc Ý. Điều đó có nghĩa là chấm dứt lãnh thổ giáo hoàng và thế quyền của giáo hoàng. Giáo hoàng rút về Vatican như một tù nhân. Điều kỳ lạ là khi quyền lực thế tục của giáo hoàng suy giảm thì ảnh hưởng đạo đức của ngài thực sự lớn mạnh.
Công đồng Vatican I bị gián đoạn và một số công việc chưa hoàn thành. Công đồng này đã không bao giờ được triệu tập lại mặc dù chỉ chính thức kết thúc vào năm 1960 trước Công đồng Vatican II.
# Thần học và khoa học
Những năm sau Công đồng Vatican I (xem 2.44) xuất hiện một làn sóng tư tưởng chỉ trích đức tin.
Mặc dù bị tấn công như vậy nhưng Hội Thánh vẫn phát triển. Nhiều dòng tu mới được thành lập. Các nhà tư tưởng như Chân phước hồng y John Henry Newman (†1890) đã bảo vệ các chân lý đức tin chống lại các nhà chỉ trích (xem hình).
Điều cần thiết là tìm những phương cách và lập luận mới để giải thích đức tin, và cho thấy rằng đức tin không phải là không hợp lý như nhiều người nghĩ. Cũng cần chú ý đặc biệt đến việc huấn luyện tri thức cho các linh mục. Thông điệp Aeterni Patris (Thiên Chúa Cha Hằng Hữu) (1879) của Đức Giáo Hoàng Lêô XIII buộc tất cả các chủng sinh nghiên cứu các tác phẩm của Thánh Tôma Aquinô (xem 2.29). Đức Thánh Cha cũng khuyến khích nghiên cứu khoa học.

# Chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản
Cuộc cách mạng công nghiệp của thế kỷ XIX đã dẫn đến các vấn đề và căng thẳng xã hội mới, đặc biệt khi các công nhân nhà máy thường xuyên phải làm việc và sống trong điều kiện khốn khổ. Karl Marx phản ứng bằng cách kêu gọi công nhân đứng lên lật đổ những chủ nhân tư bản của các nhà máy.

# Sự đáp ứng của Hội Thánh
Hội Thánh có cách đáp ứng khác cho các vấn đề do cuộc Cách mạng công nghiệp gây ra. Dòng Thánh Vinh Sơn Phaolô đã bắt đầu hoạt động từ năm 1833, để lo cho người nghèo cả về phương diện vật chất lẫn hướng dẫn tinh thần.
Năm 1891, Đức Giáo Hoàng Lêô XIII đã viết thông điệp Tân Sự (Rerum Novarum). Đây là thông điệp
xã hội đầu tiên, trong đó ngài kêu gọi công nhân nhà máy và chủ sở hữu cùng làm việc với nhau để cải thiện xã hội. Theo giáo hoàng, thay vì chỉ đứng bên ngoài lề như quan điểm của chủ nghĩa tự do, nhà nước cũng đã có một vai trò quan trọng. Công nhân được thúc đẩy để bắt đầu thành lập liên đoàn lao động Công Giáo. Thông điệp này là sự khởi đầu của giáo huấn xã hội Công Giáo (xem 4.45), và được tiếp tục phát triển trong thế kỷ XX. Nhờ đó làm gia tăng thẩm quyền trong lãnh vực đạo đức của giáo hoàng.