2.35 Việc Hội Thánh kinh doanh bán những tấm vé ân xá để vào Thiên đàng là gì?

Trong bối cảnh của thời kỳ Phục Hưng, đã nảy sinh việc lạm dụng ân xá. Chính Đức Giêsu trao quyền cho các Tông đồ được nhân danh Ngài mà tha tội (xem Ga 20, 22-23). Nhưng cho dù tội đã được tha thì hậu quả của tội vẫn còn tồn tại. Ví dụ, trong cơn giận dữ bạn ném vỡ cái bình hoa đẹp của dì bạn, ngay cả khi dì đã tha thứ cho bạn thì bình hoa cũng đã vỡ! Và bạn vẫn mang một tâm trạng tồi tệ! (xem 4.13)
Để khôi phục những hậu quả do tội gây ra, các linh mục yêu cầu bạn làm một điều gì đó để sám hối hay đền tội trong Bí tích Hoà giải (xem 3.38). Trong Bí tích này, linh mục nhân danh Thiên Chúa để tha tội cho bạn. Việc đền tội, có thể là lời cầu nguyện hoặc việc lành với ý nghĩa là để giúp bạn vượt lên những  lỗi lầm của mình. Bất kỳ thiếu sót nào còn mang vào thời điểm bạn lìa đời đều có thể được thanh tẩy trong luyện ngục (xem 1.47). Niềm hy vọng cho hết thảy mọi người: đó là chỉ những người cố chấp trong tội trọng mới không thể được cứu rỗi (xem 1.46).

# Lãnh nhận ân xá
Ân xá có thể xoá bỏ toàn bộ hay một phần việc thanh tẩy mà bạn phải trải qua trong luyện ngục. Thông thường, những ân xá như vậy phải do giáo hoàng ban. Ví dụ, để được những ân xá như vậy, bạn có thể phải đọc những lời nguyện, làm những việc lành hoặc đi hành hương. Nguyên tắc của các ân xá là lòng thương xót của Thiên Chúa, Đấng luôn muốn con người sớm được hưởng hạnh phúc Thiên đàng. Rõ ràng đây là xuất phát điểm rất tốt.

# Sự lạm dụng
Tuy nhiên, vào cuối thời Trung Cổ, đã có sự lạm dụng việc thực thi lòng thương xót của Thiên Chúa. Ân xá được hứa ban với những lý do không chính đáng, chẳng hạn như ban cho những ai dâng tiền cho Hội Thánh. Đức Giáo Hoàng Lêô X († 1521) hứa ban ân xá cho những người đã đóng góp tài chính cho việc xây dựng đền Thánh Phêrô ở Rôma.
Ân xá được bán với số tiền lớn như những tấm vé để vào Thiên đàng. Ví dụ: Johann Tetzel nhà thuyết giáo dòng Đaminh ở Đức đã hứa với những người mua rằng: “Trong thẩm quyền của tất cả các thánh và trong lòng từ bi đối với con, Cha tha mọi tội lỗi và các lỗi lầm, và tha tất cả các hình phạt trong mười ngày” (xem hình). Việc buôn bán chức thánh (tội mại thánh) bị Hội Thánh nghiêm cấm và là tội trọng. Vấn đề không nằm ở bản chất của ân xá nhưng ở cách các vị chủ chăn của Hội Thánh mưu cầu tiền bạc khi thi hành nhiệm vụ đã được nhận lãnh từ Đức Giêsu. Có nhiều phản kháng về việc này cũng là điều dễ hiểu.

# Erasmus

Erasmus Rotterdam († 1536) (xem hình), là một trong những nhà tư tưởng có tầm ảnh hưởng nhất thời Phục Hưng. Ông chỉ trích việc bán ân xá và những lạm dụng khác trong Hội Thánh trong cuốn sách Tán Dương Khùng Điên (1509). Ông thường được xem là người tiên phong của Phong trào Cải Cách. Erasmus là một nhà nhân bản học, ông đánh giá cao khả năng của con người trong lý luận và sáng tạo ra cái đẹp. Theo ông, con người có thể tự làm nên ý nghĩa của cuộc đời mình. Ông đặc biệt quan tâm đến người Hy Lạp và La Mã cổ đại. Ông đi rất nhiều và có mối liên hệ thư từ rất rộng rãi với các nhà nhân bản khác. Martin Luther lúc đầu đã muốn dựa trên các nguyên tắc đạo đức trong những lời chỉ trích của ông về cách thức bán ân xá vànhững lạm dụng khác (xem 2.36). Nhưng ông sớm phàn nàn rằng Erasmus là một nhà thần học hoài nghi, không vững vàng trong đức tin của mình.
Erasmus vẫn luôn là một người Công Giáo, mặc dù đôi khi ông mâu thuẫn với những chủ chăn của Hội Thánh. Dầu vậy, ông là một học giả hơn nhà cải cách. Dù ông chỉ trích mạnh mẽ về việc bán những ân xá và những lạm dụng khác trong Hội Thánh, ông cũng chỉ trích một số ý tưởng nhất định của Luther, chẳng hạn như sự thu hẹp tư tưởng và tự do của con người.