3.23 Các kiểu kiến trúc khác nhau của nhà thờ đến từ đâu?

Nhà thờ là nơi các Kitô hữu dành riêng để thờ phượng Thiên Chúa cách cá nhân hay cộng đoàn (xem 3.24). Các Kitô hữu đầu tiên đi đến hội đường, là nơi cầu nguyện của người Do Thái (xem 1.16), để đọc Kinh Thánh. Sau đó họ cử hành Thánh Thể tại nhà một ai đó (xem Cv 2, 46). Sau đó căn phòng đó được dành cho cả việc đọc Kinh Thánh và cử hành Thánh Thể (xem 3.20) nên các tín hữu không đến hội đường nữa.

# Các kiểu kiến trúc
Tàn tích cổ nhất của một nhà thờ được tìm thấy ở Syria, được xây dựng từ khoảng năm 235. Vào thế
kỷ IV, những ngôi nhà thờ lớn nhất (Vương cung thánh đường Rôma) được xây dựng bởi hoàng đế Constantinô, mà thánh đường Thánh Gioan Lateran ở Rôma là một ví dụ điển hình (xem 2.20). Vào
thế kỷ VI, Đại vương cung thánh đường Byzantine Hagia Sophia (Holy Wisdom) được xây dựng ở thủ đô Constantinople. Kiến trúc kiểu Roman với những mái vòm tròn xuất hiện khoảng thế kỷ VIII; có thể cho rằng nó kết hợp giữa kiến trúc Rôma và Byzantine. Các nhà thờ chính toà nổi tiếng theo kiểu Gothic, được xây dựng từ thể kỷ XIII trở đi, có nhiều cửa sổ lớn (xem 2.29) và phần lớn sử dụng kính màu để giúp cho có nhiều ánh sáng đi vào bên trong hơn. Những tháp Gothic cao và vòm đỉnh nhọn hướng về Thiên đàng. Nhà thờ Chartres và Notre Dame ở Pháp và Salisbury ở Anh là những ví dụ tuyệt vời cho loại hình kiến trúc này. Kiến trúc thời Phục Hưng lấy ý tưởng từ kiến trúc cổ điển và được theo sau bởi nghệ thuật trang trí Baroque lộng lẫy. Nhà thờ Gesù ở Rôma là một ví dụ của kiểu này (xem 2.40).

# Tiến đến thiên niên kỷ thứ ba
Vào thế kỷ XIX, các kiểu kiến trúc nổi tiếng của các thời đại trước đó tái sinh. Kiến trúc Phục Hưng mở đường cho những nhà thờ kiểu tân cổ điển (xem 2.42). Kiến trúc Gothic Phục Hưng đặc biệt phổ biến ở những vùng đất đang cần xây dựng nhiều nhà thờ mới, ví dụ như ở Anh và Hà Lan là nơi mà các giám mục Công Giáo được bổ nhiệm trở lại, và ở Mỹ số lượng người nhập cư Công Giáo tăng nhanh (xem 2.44 và 2.45). Kiến trúc sư người Anh Augustus Pugin (†1852) có ảnh hưởng lớn trên các nhà thờ ở giai đoạn này. Ở Mỹ, kiểu kiến trúc Romanesque Phục Hưng phổ biến vào thế kỷ XIX. Nhà thờ hiện đại sử dụng nhiều kiểu dáng khác nhau như ta thường thấy ngày nay với những kết quả khác nhau. Thánh đường hiện đại Lòng Thương Xót Chúa ở Krakow, Ba Lan được cho là tạo ra cảm giác thánh thiêng dù có diện tích lớn và thu hút nhiều người đến viếng. Những nhà thờ hiện đại khác không được các tín hữu đón nhận nồng nhiệt lắm.

# Những nơi chốn trong nhà thờ
Vị trí quan trọng nhất trong nhà thờ là cung thánh (xem 3.21), có khi có hàng rào phân cách nơi giáo
dân có thể quỳ để nhận Mình Thánh. Phần rộng nhất trong nhà thờ là chính điện, nơi dành cho giáo dân. Cái tên này có nguồn gốc từ tiếng La tinh navis, để chỉ con tàu vì Hội Thánh giống như con tàu đã cứu Nôê và gia đình ông khỏi lụt hồng thủy (xem 1Pr 3, 20; xem 1.22). Khi chúng ta gia nhập Hội Thánh, cuộc rước từ Giếng rửa tội đến bàn thờ tượng trưng con đường của người được rửa tội: người này từ bỏ bóng tối của đời sống không có Chúa và đi với Ngài vào trong ánh sáng. Toà giải tội thường được đặt ở góc cuối nhà thờ. Một số nhà thờ có phòng xưng tội đặc biệt. Cũng như với Giếng rửa tội (xem 3.22), sự bố trí có ý nghĩa tượng trưng: từ nơi cuối nhà thờ như là tội nhân, sau khi nhận Bí tích Hoà giải (xem 3.39), người tín hữu tiến về cung thánh, sẵn sàng để gặp Chúa.

Đọc thêm:
Nhà thờ: GLHTCG 1179-1181, 1186, 1197-1199; TYGLHTCG 244-245; YOUCAT 190